Een zacht geknerp op de oprit. Nog voor ze aanbellen sta ik al bij de deur om de twee mannen binnen te laten. Ik laat hen de ruimte zien waar Hugo opgebaard zal liggen, zijn man’s cave, wat door ons destijds al snel omgedoopt werd in ‘klushok’. Dan gaan we naar onze slaapkamer. Hij ziet nog bleker, voelt nog kouder. In stilte draag ik hem over aan deze verzorgers, het losmaken van alle snoertjes en slangen hoef ik niet te zien.

Met de kinderen maak ik zijn klushok aan kant. We bergen het gereedschap op in de kasten, klappen de werktafel in en vegen het zaagsel van de vloer. Tja, dit had ik natuurlijk ook eerder op orde kunnen brengen, denk ik praktisch. Maar zo werkt dat niet. Deze ruimte moest gewoon klushok blijven, zodat hij altijd nog even een klusje kon doen als hij dat had gewild. Of was het een manier om de dood zo lang mogelijk buiten de deur te houden?    

Als Hugo met de brandcard naar beneden is gebracht en de verzorgers om zijn kleding vragen, vertel ik van mijn wens om te willen helpen bij het aankleden. Ik weet dat de coronaregels dit niet toestaan, alleen kan ik me er niet zomaar bij neerleggen. Na een kort overleg staat één van hen zijn plaats af aan mij en blijft bij de kinderen in de woonkamer. Dankbaar accepteer ik dit gebaar van medemenselijkheid.

Iedere aanraking is liefdevol. Alsof ik hem dat nog steeds wil laten voelen. Ik doe voorzichtig, ben bang om iets te breken als zijn voet niet meegeeft bij het aantrekken van zijn sok. Geduldig laat de verzorger mij zien hoe het wel kan. Samen trekken we zijn overhemd aan, zijn broek en zijn jasje. Het zit allemaal veel te ruim. Ik schrik, nu pas zie ik echt hoeveel Hugo is afgevallen. Behendig weet de verzorger dit weg te werken. Dan blijkt zijn lichaam net te lang voor de kist. “Ik kan toch gewoon mijn schoenen uit doen”, hoor ik hem in gedachten zeggen, “niemand die het ziet”. Ik moet glimlachen, deze praktische oplossing is Hugo ten voeten uit.

Dan de laatste handelingen: de koeling aan, de kist goed zetten, het deksel er half op. Zijn handen liggen over elkaar, de trouwring zichtbaar.

Trouw tot in de dood. Ik weet nu wat dat betekent.

november 2024